"Trialog" [AL]

[Ese ndërdisiplinore mbi lidhjet e letërsisë me mërgimin dhe me gjuhët që ajo zgjedh për të ruajtur Kujtesën dhe Metaforën / Eseu(ri) interdisciplinar(e) privind legăturile literaturii cu exilul și cu limbile pe care ea le alege pentru a ocroti Memoria și Metafora]
“Në epokën e sotme, - që mund të emërtohet edhe e Luftës së shumëfishtë të hormonit kundër neuronit dhe e trupit kundër librit, - letërsia duket sikur e ka humbur synimin dhe forcën për të zgjedhur e ruajtur thelbe që meritojnë të mos harrohen dhe që e mësojnë qënien njerëzore si të mos dalë nga sistemi i vet i shenjave. Liria e shprehjes, mbështetur mbi të drejtat e njeriut, zgjerohet në sipërfaqe dhe humb në thellësi, duke cënuar cilësinë e jetës, ose të paktën e mban mes kufijve të mbijetesës dhe të mirëqënies biologjike. Tepria e të dhënave anësore ka krijuar bindjen se kjo periudhë është më e rëndësishmja në historinë e njerëzimit dhe, falë zbulimeve, zhvillimeve, fatkeqësive, përzjerjes së racave e kulturave, ajo do të mbetet vendimtare dhe nuk do të harrohet”. 
A.-Ch. Kyçyku, Trialog, Librarium Haemus, 2016


Kujtim M. Shala: "Revelația" (Zbulesa) - Poezi/i [RO]



În limba română: Kopi Kyçyku 

Kujtim M. Shala (Kuitím M. Șála, n. 1974) este poet şi cercetător al literaturii, profesor al esteticii, al retoricii şi al formelor literare la Universitatea din Priştina. Este cel mai prolific autor al generaţiei tinerilor savanți albanezi, cu o prezență editorială dominantă de mai bine de un deceniu. A publicat peste treizeci de opere literare şi științifice. În poezie se distinge prin sensibilitate şi prin formele căutate cu devotament, urmând exemplul poeziei moderne, iar cercetările sale sunt sistematice şi se întind de la autori şi opere, până la fenomenele literaturii albaneze, respectiv estetice-literare universale. Este laureatul a numeroase premii literare, inclusiv Premiul Naţional “Azem Shkreli” pentru cea mai bună carte în toate genurile

Kujtim M. Shala: Revelația (Zbulesa) - poezi/i, Colecția @firmo, traducere în limba română de Kopi Kyçyku. Librarium Haemus, București, 2016

Ardian-Christian Kyçyku - "Si" [Teatër]

Gjatë një mbrëmjeje të rëndomtë, me fara, birrë e thashetheme, anëtarët e familjes së z. Gani gjenden të ngujuar në shtëpi. I çuditshmi Ani i ka mbyllur brenda dhe synon të sqarohet me Ganiun për një firmë që ky e ka vënë vite më parë, në njërën nga zyrat e shumta ku ka punuar. Ani nuk le të kuptohet nëse vjen nga jashtë shtetit, apo nga një lagje tjetër e kryeqytetit, por ka sjellë me vete një si-libër që mund të jetë minë me sahat, ose një si minë që ka trajtë libri. 
Dramë e paaftësisë në pushtet dhe pas tij, “Si” është edhe një himn kushtuar Metaforës dhe atyre që i shërbejnë, jo rrallë duke u flijuar, të paktën metaforikisht. 
Deri në mbyllje të ngjarjes nuk vdes asnjëri nga të pranishmit, mbase as në sallë. Autori

Kopi Kyçyku: N-a învățat cum se moare / Nuk mësoi si vdiset (Mihai Eminescu)



Cuprins / Përmbajtje

În loc de introducere / Në vend të hyrjes            5

I. Comuniuni / Përbashkësi
Minoritatea albaneză din România în epoca contemporană (Pakica kombëtare shqiptare e Rumanisë në epokën bashkëkohore)                13
Cuvintele comune în albaneză şi în română – mărturie a legăturilor tradiţionale între două popoare străvechi (Fjalë të përbashkëta në shqip e rumanisht – dëshmi të lidhjeve tradicionale mes dy popujsh të lashtë)                20
Përbashkësi metaforike shqiptaro-rumune        33
(Comuniuni în metaforica albano-română)        33

II. Poetica
Eminesku – simbol dhe motiv   59
(Bashkëbisedim: Akad. Kopi Kyçyku – Akad. Mihai Çimpoi)      59

Grigor Vieru: Biblioteka e vesës (Biblioteca de rouă) - P o e z i [AL]




Antologie de autor / Antologji autori. 
Zgjodhi e shqipëroi nga rumanishtja / Culegere şi traducere din română: Kopi Kyçyku



Grigor Vieru (Grigore Vieru) u lind më 14 shkurt 1935 në katundin Pererata të ish-qarkut Hotin, në territorin e sotëm të Republikës së Moldavisë, në famile bujqve rumunë Pavel dhe Eudokia Vieru, me mbiemrin vajzëror Didik. Kreu shkollën shtatëvjeçare në fshatin e lindjes në vitin 1950 dhe vazhdoi shkollën e mesme në qytetthin Lipkan, të cilën e përfundoi më 1953.
Filloi të botojë më 1957, kur ishte student. Më 1958, Vieru mbaroi Institutin Pedagogjik “Ion Kreanga” të Kishinjevit, Fakultetin e Filologjisë dhe Historisë. Në të njëjtin vit iu botua vëllimi i dytë poetik për fëmijë dhe nisi punën si redaktor në revistën për fëmijë “Shkëndija leniniste”. Ka qenë redaktor edhe i revistës “Dnjestri”, organ i Bashkimit të Shkrimtarëve të Republikës së Moldavisë, i Shtëpisë Botuese “Libri Rumun”, i Shtëpisë Botuese “Libri Moldovas”, ku iu botuan dy vëllime të tjera me vjersha dhe një poemë kushtuar Mihai Emineskut. Më 1965 i jepet Çmimi Republikan i Komsomolit për vëllimin “Vargje për lexuesit e të gjitha moshave” etj.
Më 1968 boton vëllimin me poezi lirike “Emri yt”, që u vlerësua nga kritika si vepra më origjinale. Në vitet 1969, 1970, 1973, 1974, 1977, 1981, 1982, 1989, Grigore Vieru boton në Kishinjev e në Bukuresht njëri pas tjetrit vëllime të tjera poetike, që gëzojnë popullaritet të madh.
Më 1990 u zgjodh Anëtar Nderi i Akademisë Rumune; më 1991 anëtar i Komisionit Shtetëror për Çështjet e Gjuhës, ndëra më 1992 Akademia Rumune e propozoi si kandidat për Çmimin Nobel për Paqe.
Në vitin 1993 Grigore Vieru u zgjodh anëtar korrespondent i Akademisë Rumune.

Më 16 janar 2009, poeti pësoi një aksident të rëndë automobilistik në afërsi të Kishinjevit, çka i solli vdekjen.

Noul roman al lui Ardian-Christian Kuciuk

 Epocalipsa onLine

Doi bătrâni îndrăgostiți – într-o perioada în care oamenii par sau chiar sunt mai monotoni și previzibili decât viața – pe numele lor Io și Yo, se muta împreună și toată lumea crede că se retrag doar ca să-și aștepte moartea. De fapt, îndrăgostiții încep în taină o reformatare a   memoriei, trăind in prezent ca orice  contemporan asediat de oferte, iar în trecut ca doi copii care păstrează doar ce nu poate lua moartea. De o inteligență ieșită din comun, rafinați și cu un limbaj deseori șocant de bogat, Io și Yo ”fac curățenie” în viețile proprii cu devotamentul Alzheimer-ului, dar cu duioșia și cu o bunătatea ascunsă maiestuos sub luciditate. Demersul lor ajută ca cititorul să poată ”citi altfel” mai multe fenomene ale Europei din trecut și din prezent. ”De când eram mic, mă uitam la unii oameni ca măcelarul şi-i cântăream în gând, afirmă Io. Bine, nu era cântărirea clasică. Observasem eu că unii trăiesc şi dispar ca şi cum n-ar fi avut vreodată o greutate anume, o prezenţă convingătoare, înţelegi, ca şi cum n-ar fi avut suflet şi nume în ei, ci doar aparenţă, şi mă gândeam că poate sunt doar personajele unor cărţi. Deşi unele personaje, vorba aia...”. Cu timpul, fără a-și crede simțurilor, îndrăgostiții ”ies” din vârsta lor, în același timp cu textul cărții. Aceasta se restructurează,  sfârșitul clasic fiind înlocuit treptat de curgerea întâmplărilor și a dialogurilor, având  drept scop găsirea unui început care numai în memorie nu poate fi.
Scriitor de expresie albaneză și română, profesor universitar, eseist și editor, Ardian-Christian Kuciuk (pseudonimul lui Ardian Kycyku, născut la 23 august 1969) este autorul a peste patruzeci de volume de proză, nuvele, scenarii și eseuri.
”Epocalipsa”, roman, 96 pagini, Editura Librarium Haemus, București, 2014. ISBN: 978-606-8093-66-6. Cartea se găsește la Librăria Syntagma din Bvd. Liviu Rebreanu 6A, Galeriile Titan, București, Tel: +40 722 207 643 | +40 314 382 017, dar și în câteva formate electronice.
HaemusPress